Najczęściej jednak do celów terapeutycznych stosowany jest kwiat. Należy jednak bardzo uważać i zakupu dokonywać od sprawdzonych źródeł. Często bowiem jest fałszowana nagietkiem lub mniszkiem. Głównymi składnikami czynnymi arniki są: laktony, olejek eteryczny, flawonoidy, kwasy fenolowe, alkaloidy, garbniki.

Preparaty z arniki są najczęściej stosowane jako środki przeciwzapalne i przeciwzakrzepowe. Skutecznie leczą trądzik różowaty i sterydowy, wysięki zapalne, plamice. Preparaty arnikowe bardzo pomocne są również w przypadku wszelkich urazów mechanicznych (przy krwiakach, stłuczeniach, obrzękach, opuchliznach, siniakach).

Pomocne są przy dużym wysiłku fizycznym. Warto je stosować przed treningami sportowymi. Zapobiegają bowiem powstawaniu zakwasów i reakcji prozapalnych.

Stosowana w celach terapeutycznych likwiduje zastoje limfatyczne, działa moczopędnie, przeciwzakrzepowo i przeciwgrzybiczo.

Arnika górska polecana jest dla osób starszych. Poprawia krążenie skórne, obwodowe, mózgowe, w kończynach i wieńcowe. Wykazuje synergię z guaraną, cytryńcem chińskim i miłorzębem. W tym zestawieniu preparaty poprawiają pamięć, kojarzenie, koncentrację. Łagodzi również objawy miażdżycy, likwiduje zwroty głowy i szum w uszach. Wspomaga też u osób starszych pracę serca.

Napary z arniki w połaczeniu z rumiankiem i krwawnikiem działają przeciwhistaminowo.

Jednak u osób bardziej wrażliwych arnika może wywołać uczulenie. Wszystkie preparaty aby były skuteczne należy dawkować bardzo precyzyjnie gdyż przedawkowanie składników może wywołać niepożądane skutki uboczne.

Przeciwwskazania: Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest spożywanie preparatów arnikowych przez kobiety w ciąży i karmiące.

Sposoby stosowania

Napar: 1 łyżeczkę ziela arniki zalać szklanką wrzątku i odstawić na 20 min. pod przykryciem. Stosując wewnętrznie można dosłodzić miodem. Pić w małych porcjach. Zewnętrznie stosować do okładów i przemywań.

Nalewka arnikowa: Świeże kwiaty arniki wsypać do słoika lub flakonu z zielonego szkła i zalać 60% alkoholem w stosunku 1: 10. Odstawić w ciemne, chodne miejsce na 2 tygodnie. Po tym czasie przefiltrować. Stosować doustnie w razie konieczności 3 razy dziennie po 10 kropli rozcieńczonych w wodzie. Po rozcieńczeniu można też stosować do okładów.

Wyciąg octowy: Kwiaty arniki zalać octem spożywczym o temperaturze 80 st. C. w stosunku 1:5. Odstawić na tydzień. Nie przecedzać. Ocet taki stosujemy rozcieńczony (1 łyżka octu na 1-2 szklanki wody) do przemywania przy problemach skórnych, zakarzeniach, nadżerkach, do płukania gardła, pleśniawkach, przy zapaleniu dziąseł, siniakach, krwiakach, urazach, opuchniętych stawach itp.

Maść arnikowa: 30 g wosku pszczelego rozpuścić w małym naczyniu emaliowanym, dodać 24 g masła shea, 1 łyżkę olejku migdałowego. Podgrzewać aż wszystkie składniki się połaczą. Zdjąć z ognia i dodać 2 łyżki oleju z arniki. Jako konserwntu można użyć kilka kropel witaminy E i A. Maść przełożyć do słoiczka szczelnie zamkniętego. Najlepiej przechowywać w chłodnym miejscu lub lodówce.

Maść dobrze sprawdza się przy pękających naczynkach, uelastycznia skórę. Nie należy stosować na otwarte rany.

Wrotycz jest ziołem stosowanym od bardzo dawna. Jednak znalazł sie na liście ziół niebezpiecznych ze względu na zawartość tujonu. Szczególnie niebezpieczny okazał się w postaci nalewek gdyż tujon rozpuszcza się w alkoholu.

Ale jak Paracelsus stwierdził: „wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną, tylko dawka czyni trucizną.”

Surowcem leczniczym wrotyczu jest ziele, kwiat, liść i owoce.

Ziele to zawiera min: olejek eteryczny (tujon), laktony, kwas jabłkowy, winowy, walerianowy, flawonoidy.

Główny składnik – tujon- działa przeciwnowotworowo, stymuluje układ dokrewny i działa przeciwzakaźnie.

Preparaty z wrotyczu są silne i pewne w działaniu. Doskonale sprawdzają się w odkażaniu organizmu. Od dawna wrotycz stosowany jest w leczeniu chorób zakaźnych takich jak grypa, odra, angina, płonica. Świetnie radzą sobie z roztoczami, grzybicami, pasożytami, bakteriami i wirusami. Niszczą większość pierwotniaków, płażeńców, oblińców, owadów i roztoczy, stąd warto go zastosować przy świerzbie, wszawicy i zakażeniu nużeńcem.

Wrotycz działa również przeciwalergicznie, przeciwbólowo i przeciwdepresyjnie.

Preparaty wrotyczowe, pobudzają akcję serca, zwiększają siłę jego skurczu, pobudzają oddychanie i wzmagają wydzielanie hormonów, przez co regulują miesiączkowanie.

Wrotycz można zastosować zamiast sterydowych i niesterydowych leków przeciwzapalnych.

Preparaty wrotyczowe hamują objawy łuszczycy oraz odczyny autoagresji na skórze a wyciągi alkoholowe i octowe są skuteczne w leczeniu zmian trądzikowych. Z powodzeniem stosują go fitoterapeuci w leczeniu wszelkich zmian skórnych.

Przeciwwskazania: Nie należy przekraczać zalecanych dawek spożycia każdego z preparatów. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciążą i karmienie piersią. Składniki wrotyczu przechodzą do mleka kobiet karmiących. Przedawkowanie wrotyczem objawia się nudnościami, wymiotami, biegunką, zaczerwienieniem twarzy, zawrotami głowy, lejącym sie potem, zaburzeniami akcji serca i halucynacjami.

Tłuste potrawy, mleko i nabiał wzmagają wchłanianie się substancji czynnych wrotyczu.

Przed podjęciem leczenia preparatami wrotyczowymi warto zasięgnąć porady lekarza lub doświadczonego fitoterapeuty.

Inne nazwy: Babka koniczyna, języczki polne, babka długolistna

Gatunek/Rodzina: Babkowate

Pochodzenie: Europa i Azja

Występowanie: Babka występuje wszędzie, na pastwiskach, przydrożach, na polach uprawnych, trawnikach.

Wykorzystywana część rośliny: Liście

Substancje biologiczne czynne: Glikozydy iridoidowe, fenyloetanoidowe, flawonoidy, polisacharydy, kwasy fenolokarboksylowe, garbniki, kumaryna, ksantofil.

Zbiór, suszenie: Ziele zbieramy w czasie kwitnienia tzn. od maja do września. Suszyć należy szybko , rozłożone cienką warstwą na papierze w miejscu przewiewnym i zacienionym. Temperatura suszenia nie powinna przekraczać 40 st.C. Trzeba uważać gdyż liście łatwo się zaparzają i tracą wtedy swoje właściwości lecznicze. Trzeba też uważać żeby nie uległy zgnieceniu. Po wysuszeniu przechowujemy ją bez dostępu światła w suchym pomieszczeniu. Ja zazwyczaj trzymam szczelnie zamkniętą w szarej, papierowej torebce.

Wskazania: Zapalenie gardła, oskrzeli, przeziębienia, kaszel, zmiany skórne

Właściwości: Przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, immunostymulujące (ale jak twierdzi dr Różański nie do końca – bo hamuje jednocześnie niektóre procesy autoimmunologiczne). Poza tym działa przeciwalergicznie np. przy pyłkowicy. Pomaga również przy biegunkach wynikających z zakażenia bakteryjnego. Można nią leczyć też wszelkie schorzenia skórne i trudno gojące się rany.

Komisja E (monografia nr 223 z 30 listopada 1985 r.) potwierdziła pozytywne działanie babki lancetowatej w w/w schorzeniach. Jej działanie również zostało potwierdzone naukowo.

Przeciwwskazania: Ciąża, karmienie piersią, uczulenie na roślinę.

Możliwe skutki uboczne: Brak

Receptury

Babkę lancetowatą warto połaczyć z korzeniem omanu, skrzypem polnym lub zielem szanty przy leczeniu górnych dróg oddechowych.

Syrop na kaszel:

500 g wypłukanych i osuszonych liści zmielić w maszynce do mięsa i zawiniętą papkę w np. pieluchę tetrową dobrze wycisnąć. Do pozyskania soku można też użyć mechanicznej wyciskarki. Do soku dodać 100 g cukru, 30 g miodu i to wszystko podgrzewać na małym ogniu aż doprowdzimy do wrzenia. Zdjąc z ognia, dodac sok z 1 cytryny i 300 ml czystej wódki. Syrop przelać do ciemnych butelek lub słoiczków. Pić 3-4 łyżeczek dziennie.

Nieżyt jelit, biegunki, stan zapalny przewodu pokarmowego, schorzenia górnych dróg oddechowych, schorzenia skórne, stan zapalny pochwy, spojówek, jamy ustnej – odwar:

1 łyżkę rozdrobnionych liści zalać szklanką wrzącej wody i gotować 5 min. pod przykryciem. Odstawić na 10 min i przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 1/2 szklanki. Stosować też to płukania i okładów.

W ten sam sposób wykonany odwar z babki i skrzypu polnego (trochę dłużej trzeba gotować skrzyp) oczyszcza drogi oddechowe, płuca i oskrzela ale należy go pić parę tygodni.

Skaleczenia, otarcia, ukąszenia pszczół, insektów – okłady:

Sprawdzoną metodą ludzi na wsi, pracujących w polu, robotników, w przypadku skaleczeń, urazów było zgniecenie liścia babki tak aż wypuści sok i położenie jej na ranę. Teraz radziłabym najpierw ją umyć. Podobno sprawdza się również wkładana do butów pod stopy u piechurów. Zapobiega bólom nóg i otarciom przy dłuższych wędrówkach. Ale należy ją dośc często zmieniać.

Grypa, przeziębienie, osłabienie – przepis znanego zielarza Zbigniewa T. Nowaka:

1 szklankę suszonych liści babki lancetowatej zalać 1 szklanką wrzącego mleka i pozostawić do zaparzenia na 20 min. Po odcedzeniu dodać 1-2 łyżeczki miodu, najlepiej wielokwiatowego, spadziowego lub lipowego. W razie choroby pić 2-3 razy dziennie. W celu wzmocnienia organizmu pić przed położeniem się do ciepłego łóżka.

Przeziębienie, kaszel, osłabienie – syrop bez alkoholu:

Mode listki umyć i drobno pokroić. Układać je w słoiku w centymetrowe warstwy i polewać rozpuszczonym miodem lub posypywać cukrem. Zapełniony słoik zamknąć i odstawić w chłodne miejsce na 10 dni. Po tym czasie odcisnąć dobrze sok. Przechowywac w lodówce. Stosować 3 razy dziennie po 1-2 łyżeczki.

Regeneracja naskórka, tonizowanie tłustej skóry, trądzik – tonik:

50 g liści babki lancetowatej zalać 1,5 litra wrzącej wody i pozostawić do maceracji na 30 min. Odcedzić i dodać taką samą ilość rozcieńczonej wódki w stosunku 1:1.

Bibliografia:

www.rozanski.li

Grazyna Wasilewska – „Polskie zioła lecznicze i uzdrawiające”

www.sekrety-zdrowia.org

Andrzej Skarżyński – „Zioła czynią cuda”

Zielarnia – „Jak czerpać ze skarbów natury”