Nie jest zbyt popularna ale można znaleźć coraz więcej publikacji na temat jej zdrowotnych właściwości, jest ich naprawdę sporo. Należy do gatunku zagrożonego wyginięciem, więc zbierając ją nie ogołacajmy polany, na której rośnie. Możemy też posadzić ją sobie na działce czy w przydomowym ogródku. W uprawie jest bardzo łatwa, nie wymaga dużego nasłonecznienia i co najważniejsze znosi dobrze zmiany temperatur, jest bardzo odporna na mróz.

Surowcem zielarskim jest kwitnące ziele oraz kłącze. Po zbiorach można ją stosować jako dodatek do sałatek, w celu pozyskania soku lub maceratu. Jeżeli chcemy zachować na dłużej można ją wysuszyć w piekarniku w temperaturze nie przekraczającej 50 st.C. Dotyczy to zwłaszcza suszenia kłączy, które wcześniej opłukujemy i osuszmy papierowym ręcznikiem.

Śledziennicę zbieramy w czasie jej kwitnienia od marca do maja.

Cennymi składnikami aktywnymi są:

• fitosterole
• kwercetyna
• olejki eteryczne
• glikozydy flawonoidowe ( chryzosplenozydy)
• kwas kawowy
• kwas elagowy
• Witaminy C, D, E

Działanie śledziennicy:

Ziele śledziennicy to roślina o niezwykle szerokim spektrum działania. Jego nazwa związana jest ze stosowaniem w dawnych czasach tego zioła do leczenia śledziony, narządu niezwykle ważnego dla funkcjonowania naszego organizmu. Śledziona jest magazynem krwi, wpływa na naszą odporność wytwarzając limfocyty tak ważne dla naszej immunologii. Ale obecne badania wykazują dużo szersze działanie lecznicze.

Preparaty na bazie ziela śledziennicy:

• działają żółciopędnie, moczopędnie, przeciwzapalnie, odtruwająco, antywirusowo, estrogennie, przeciwuczuleniowo
• likwidują dolegliwości związane z atopowym zapaleniem skóry, owrzodzeniami, odleżynami, łuszczycą – działają przeciwwysiękowo
• wspomagają terapię onkologiczną – jako jedne z niewielu ziół, można je stosować równocześnie z chemio- lub radioterapią. Mają silne działanie antytumorowe.
• działają ochronnie na miąższ wątroby
• likwidują u kobiet stany zapalne jajników, macicy i jajowodów
• działają leczniczo u mężczyzn w przypadku zapalenia prostaty.
• leczą trądzik i wszelkie schorzenia skórne
• działają odżywczo

Zastosowanie:

• atopowe zapalenie skóry, owrzodzenia, oparzenia, odleżyny, łuszczyca, trądzik
• wszelkie schorzenia żeńskiego i męskiego układu płciowego
• choroby śledziony, wątroby, trzustki
• obrzęk węzłów chłonnych
• schorzenia i zapalenie dróg moczowych
• choroby nowotworowe – szczególnie piersi, jajników, prostaty, trzustki i przewodu pokarmowego
• anemia
• łysienie – działanie antyandrogenne

Sposoby stosowania:

Napar: 2 łyżki suchego lub 4 świeżego zmielonego ziela zalać 1 szklanką wrzątku. Odstawić pod przykryciem na 30 min po czym przecedzić. Pić 2 razy dziennie po szklance. Napar oczyszcza, działa moczopędnie i odżywia organizm, działa przeciwzapalnie, poprawia trawienie. Dr. Różański poleca pić ten napar przy stanie zapalnym układu moczowego co 6 godzin 1 szklankę przez tydzień.

Nalewka na wódce: Świeże, rozdrobnione ziele zalać 50% alkoholem w stosunku 1:5 i odstawić na 20 dni. Przecedzić. Przechowywać w ciemnej butelce lub w ciemnym miejscu. Pić 2 razy dziennie po 5 ml przez miesiąc w przypadku nowotworów narządów płciowych. Kurację powtórzyć po 3 miesiącach.

Nalewka na winie: Świeże, rozdrobnione ziele zalać lekko podgrzanym winem w stosunku 1:3. Odstawić w ciemne miejsce na 2 tygodnie, po czym przecedzić. Przechowywać w chłodzie w ciemnej butelce.

Nalewka ta ma takie samo zastosowanie co nalewka na wódce ale pijemy ją 1 raz dziennie po 20 ml.

Mazidło ze śledziennicą: 1/2 szklanki świeżego ziela rozdrobnić na papkę w malakserze lub mikserze i lekko skropić alkoholem. W garnuszku rozpuścić 1 łyżkę rozdrobnionego wosku pszczelego. Po lekkim ostudzeniu dodać zioło i dobrze ucierać razem z 2 łyżkami oleju lnianego. Można tez dodać kilka kropli wit. E. Po uzyskaniu właściwej konsystencji przełożyć do słoiczka.

Mazidłem smarować miejsca zajęte trądzikiem, schorzenia skórne, wypryski alergiczne, oparzenia, owrzodzenia, odleżyny. Dobrze działa też w przypadku atopowego zapalenia skóry, wspomaga leczenie żylaków.

Mazidło na schorzenia skórne: Dobrze rozdrobnione ziele śledziennicy ucierać dodając tran oraz olej lniany

Macerat ze śledziennicy: 1 szklankę świeżego ziela zalać szklanką wody źródlanej. Odstawić na 8 godzin. Najlepiej na całą noc. Rano przecedzić i dodać 10 kropli wit. A i E. Macerat można też zakonserwować odrobiną alkoholu. Przechowywać w buteleczce z ciemnego szkła.

Macerat służy do przemywania skóry chorobowo zmienionej. Dobrze działa również na włosy i ich porost.

Gliceryt śledziennicowy: Świeże ziele dobrze rozdrobnić, włożyć do słoika i zalać czystą gliceryna tak aby surowiec został dobrze przykryty. Odstawić w ciemne miejsce na 3 tygodnie od czasu do czasu mieszając.

Gliceryt działa przeciwzapalnie na skórę, dobrze leczy rany, żylaki. Może być też stosowany jako składnik maści.

Mazidło na trudno gojące się rany, czyraki, owrzodzenia, odleżyny: Świeże ziele śledziennicy zmielić na papkę. Do każdej łyżki dodać po łyżeczce tranu i oleju lnianego.

Dobrze ucierać do powstania gładkiej masy. Na koniec dodać parę kropel olejku herbacianego i 1/2 łyżeczki nalewki nagietkowej. Ponownie wszystko dobrze wymieszać. Przechowywać w szklanym, ciemnym słoiczku w lodówce.

Image attribution: Niepokój Zbigniew, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Żyworódka Daigremonta – Kalanchoe Daigremontiana – czyli ta najbardziej popularna, lecznicza do użytku tylko zewnętrznego.
Roślina o liściach ciemnozielonych, szpiczastych, z wypustkami – rozmnóżkami. Rozmnaża się gdy wypustki spadają na ziemię i wypuszczają korzonki.

Żyworódka pierzasta – Kallanchoe pinnata – to roślina o lekko zaokrąglonych i postrzępionych liściach. Aby ją rozmnożyć wystarczy urwać listek, wsadzić do wody lub wilgotnego podłoża. Wypuści wtedy korzonki. Ma działanie lecznicze i można ją stosować zarówno zewnętrznie jak i zewnętrznie.

Żyworódka tubiflora – Kallanchoe tubiflora – wyraźnie innym wyglądzie. Nie jest stosowana lecznictwie.

Najczęściej spotykane odmiany żyworódki w Polsce, hodowane w doniczkach na oknie to: daigremontiana i pinnata. Wbrew krążącym opiniom obydwie nie są toksyczne. Każda z nich ma natomiast niezwykłe właściwości lecznicze i co najważniejsze działa w wielu przypadkach szybko i skutecznie.

Działanie

Świeże liście żyworódki można zastosować jako „pierwszą pomoc” w nagłych przypadkach. Niezwykle skutecznie działają w przypadku poparzeń, skaleczeń, przemrożeń. Wspaniale leczą odleżyny u osób przewlekle chorych, łagodzą też skutki poparzeń słonecznych.
W kosmetyce jest cennym składnikiem kremów, balsamów i toników. Kosmetyki z zawartością żyworódki działają przeciwzapalnie (trądzik różowaty, rumień), przeciwłojotokowo, rozjaśniają cerę, nawilżają i działaja lekko naprężająco zmniejszając zmarszczki.

W naturalnych warunkach żyworódka rośnie w Nowej Zelandii, Australii, Polinezji, na Madagaskarze i na Filipinach. W Polsce ludzie sadzą je na balkonach w doniczkach jako roślinę ozdobną i wykorzystują ją też w celach leczniczych, a spektrum jej działania jest naprawdę imponujące.
Żyworódka bogata jest we : flawonoidy, katechiny, glikozydy, polisacharydy, fenolokwasy, sole mineralne (potas, magnez, krzem, mangan, miedź, glin, żelazo), kwas bursztynowy i jabłkowy, witaminę C.

Zewnętrznie warto stosować ją na:
– stany zapalne skóry
– wypryski
– trudno gojące się rany
– bóle głowy
– łupież
– dolegliwości reumatyczne

Wewnętrznie – tylko żywaródka pinnata – spożywana jest w postaci maceratów lub nalewek przy:
– spadku odporności
– osłabieniu serca
– owrzodzeniu jelit, żołądka i stanach zapalnych przewodu pokarmowego
– niedokrwistości
– osłabieniu fizycznym
– osłabieniu po wyniszczających chorobach
Preparaty, które zrobione są na jej bazie są nie mniej skuteczne niż niejeden lek syntetyczny.

Sposoby użycia

Uwaga ważne: przygotowując wszelkie preparaty z żyworódki NIE używamy żadnych przyrządów metalowych. Żyworódka traci wówczas właściwości lecznicze.

Przed użyciem surowej rośliny należy owinąć listki w papier i umieścić na 3 – 5 dni w lodówce.

Sok: Po wyciągnięciu z lodówki kroimy żyworódkę w kosteczkę (nie nożem metalowym, może być ceramiczny) i przesypujemy do szklanego naczynia. Ubijamy listki na miazgę drewnianą łyżką lub gałką. Gdy wypuści sok wstawiamy naczynie ponownie do lodówki na 2-3 godziny. Następnie filtrujemy sam sok do ciemnej szklanej buteleczki. Można spożywać go od razu po wyciśnięciu lub przechowywać w lodówce. Jednak nie dłużej jak 2-3 dni. Bardzo smaczny jest osłodzony miodem. Służy również do przemywań i okładów. Można go też zastosować jako składnik innych preparatów.

Macerat: Świeże rozdrobnione listki żyworódki zalewamy wodą zdrojowa w stosunku 1: 3. Odstawiamy na kilka godzin i filtrujemy. Może nam służyć jako tonik do twarzy, przemywań i okładów. Macerat można przelać do woreczków na lód i zamrozić. Nie traci swoich właściwości leczniczych a jest bardzo dobrym kosmetykiem. Kostką lodu smarujemy twarz i dekolt gdy chcemy ujędrnić skórę, wygładzić i lekko naprężyć.

Nalewka: ozdrobnione listki świeżej żyworódki zalewamy alkoholem 30 % w stosunku 1:3. Odstawiamy na 7 dni i filtrujemy. Zażywamy 2 razy dziennie po 10 ml.

Maść na oparzenia, rany, wypryski: dobrze zmiażdżone listki żyworódki ucieramy w moździerzu z masłem kozim, tranem, olejem konopnym lub lnianym. Jeżeli chcemy uzyskać maść o gęstszej konsystencji, można dołożyć do ucierania nieco lanoliny.

Maseczka: 2-3 łyżki płatków owsianych zalać ciepłą woda i poczekać aż napęcznieją, po czym zmiksować. Do papki dodać sok z żyworódki i nieco oleju z wiesiołka. Nałożyć na twarz, dekolt i szyję. Spłukać po 20 min letnią wodą, a następnie zrobić okład z zimnej wody. Maseczka doskonale wyrównuje koloryt skóry, odżywia, nawilża i lekko napina skórę. Likwiduje też stan zapalny.

Papkę ze świeżych liści żyworódki warto przykładać dla zlikwidowania odleżyn, blizn po skaleczeniach i urazach (ale blizny nie mogą być zbyt stare), oraz blizn po oparzeniach.

Przeciwwskazania: ciąża, karmienie piersią, podwyższony poziom potasu. Przy stosowaniu na stałe leków, zwłaszcza glikozydów nasercowych warto skonsultować spożywanie preparatów z żyworódki z lekarzem lub doświadczonym fitoterapeutą.

images credits: Forest & Kim Starr, CC BY 3.0 https://creativecommons.org/licenses/by/3.0, via Wikimedia Commons; Esculapio, CC BY 3.0 https://creativecommons.org/licenses/by/3.0, via Wikimedia Commons